ویژگی ها

پیدایش زمین از نظر علم زمین شناسی و قرآن

پیدایش زمین از نظر علم زمین شناسی و قرآن


سرنوشت زمین از زمان جدا شدن از ابر خورشیدی و پیدایش هسته اولیه حیات در ان و شکل گرفتن جو هفت گانه وادامه حیات همچنان برای دانشمندان معمای بزرگی است .در این رابطه تئوری های متعددی ابراز شده که هیچ کدام نتوانسته اند حق مطلب را ادائ کنند وپیدایش کره زمین واغاز حیات هاله ای از ابهام انرا فرا گرفته است .از انجائیکه شهاب سنگها و خورده سیارات در منظومه شمسی  وبویژه اطراف زمین همه دارای عمر یکسانی با زمین هستند وهمه با هم از ابر خورشیدی جدا شدند وبه عنوان اجرام سماوی سر گردان  در فضا پراکننده شدند . بررسی انها برای دانستن عمر زمین وتحولات اولیه پس از ایجاد زمین حائز اهمیت بسزائی است بر این اساس دانشمندان توانسته اند با روش های علمی اطلاعات دقیقی ازعمر زمین ، خورشید وسایر سیارات را  بدست اورند .بر این اساس زمین در 4/6 میلیارد سال پیش  بصورت توده عظیم گازی دخانی  فوق العاده داغ از ابر خورشیدی جدا شد .

 

حرکت ابر خورشیدی چرخشی و دورانی بدور محور مرکزی مجموعه خود بود وخود این مجموعه از مرکزیت یک کهکشان همراه توده های عظیم ابر خورشیدی دیگر جدا شده بودند .در قرآن مجید ایات متعددی مراحل پیدایش وشکل گیری زمین بطرز زیبائی بیان فرموده که دانشمندان میتوانند به عنوان سند علمی مهمی از آن بهره مند شوند . در این راستا بررسی وتعقل در سیاق آیات مورد نظر که به ان خواهیم پرداخت میتواند از بسیاری موضوعات که فکر دانشمندان را بخود مشغول کرده است رفع ابهام نماید .


أَوَلَمْ يَرَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ كَانَتَا رَتْقًا فَفَتَقْنَاهُمَا وَجَعَلْنَا مِنَ الْمَاء كُلَّ شَيْءٍ حَيٍّ أَفَلَا يُؤْمِنُونَ
"آيا كسانى كه كفر ورزيدند نمی بینند كه آسمانها وزمين (جوزمین وزمین) هر دو به هم پيوسته بودند و ما آن دو را ازهم جدا ساختيم وهر چيز زنده‏اى را از آب پديد آورديم آيا باز هم ايمان نمیآورند"-30 انبیا.


کانتا رتقا موید این است که دو پدیده جهان مادی بوده اند که بهم پیوسته بودند وخداوند آنها را ازهم باز کرد . ارتباط دادن کانتا رتقا به کیهان بر خلاف نظر قران وغیر علمی است چرا که کیهان بهم پیوسته نبود که باز شودد بلکه ازعدم بوجود آمد. تمامی مفسران محترم قرآن از دو چیز بهم پیوسته صحبت کرده اند که وجود داشته است.. علامه طباطبائی منظورازفتق را ازهم جداسازی یا متمایز کردن دو پدیده که وجود داشته اند تفسیر کرده است .با استناد به دو آیه بعدی که درحقیقت دنباله این آیه است خداوند موضوع ایجاد رواسی را مطرح میفرماید وآسمان ها وزمین دراین آیه زمین وهفت جو آن میباشد به ادامه آن در دو آیه بعدی وسیاق آنها توجه فرمائید .براساس این آیه زمین در آغاز پیدایش توده بهم پیوسته ویکپارچه بود گلوله ای مذاب وخداوند متعال آنرا ازهم جدا کرد وسپس در آن آب را آفرید(موید این است که منظور آیه هفت جو زمین وزمین است) واز آب حیات را ایجاد کرد زیرا حیات تمامی موجودات زنده از آب است


وَجَعَلْنَا فِي الْأَرْضِ رَوَاسِيَ أَن تَمِيدَ بِهِمْ وَجَعَلْنَا فِيهَا فِجَاجًا سُبُلًا لَعَلَّهُمْ يَهْتَدُونَ 31 انبیا وادامه آیه میفرماید در زمين رواسی ( پوسته جامد زمین) را نهاديم تا زمين را نجنباند و در آن راههايى فراخ پديد آورديم باشد كه راهه يابند . پیوستگی این دو آیه بهم کاملا واضح است.پس از جدا کردن این دو ازهم پوسته جامد وجوزمین تفکیک شدند.


وَجَعَلْنَا السَّمَاء سَقْفًا مَّحْفُوظًا وَهُمْ عَنْ ایاتها معرضون انبیائ 32 زمین در آغاز بصورت توده عظیم گازی یکپارچه از خورشید جدا شد واز این آیات چنین بر می آید که ابتدا زمین شکل میگیرد وسرد میشود وپوسته جامدد تشکیل لایه بیرونی را میدهد وبرای جو زمین حفاظ قرارداده میشود. از این جهت قران مجید از کلمه رواسی استفاده کرده است وبعد از آن زمین دارای آسمان جدا از لایه بیرونی میشود خداوند میفرماید چرا دراین آیات به دیده بصیرت نگاه نمیکنید .در کلمه معرضون دقت نمائیم این معنی استنباط میشود این پدیده ها که ایات خداوند است را میبینید ولی روی برمیگردانید.بنابراین آیات 30 الی 32 بهم پیوسته است وهمه درباره زمین وتحولات ان سخن میگوید .برای تائید مطلب بالا از آیات 9 الی 12 سوره فصلت نیز استفاده میکنیم .این آیات تمامی در باره پروسه تشکیل زمین است و از اهمیت خاصی برخوردار است .


قُلْ أَئِنَّكُمْ لَتَكْفُرُونَ بِالَّذِي خَلَقَ الْأَرْضَ فِي يَوْمَيْنِ وَتَجْعَلُونَ لَهُ أَندَادًا ذَلِكَ رَبُّ الْعَالَمِين 9- بگو آيا شما به كسى كه "زمين را در دو روز(دوره) آفريده است، كفر می ‏ورزيد و براى او همتايانى قائل میى‏شويد، اوست كه پروردگارر جهانیان است".

زمین پس از جدا شدن ازابرخورشیدی دردو دوره خلق میشود این دو دوره از آغاز جدا شدن زمین از ابر خورشیدی تا جعل رواسی من فوقها ادامه داشته است به عبارتی تشکیل لایه بیرونی -


وَجَعَلَ فِيهَا رَوَاسِيَ مِن فَوْقِهَا وَبَارَكَ فِيهَا وَقَدَّرَ فِيهَا أَقْوَاتَهَا فِي أَرْبَعَةِ أَيَّامٍ سَوَاء لِّلسَّائِلِينَ-10-وقرار داد بر روی زمین رواسی (پوسته جامد زمین که ریشه در اعماق زمین دارد ونقش ایجاد تعادل در زمین را بر عهده دارد.) وبرکت در آن قرار داد وغذای مورد نیاز درخواست کنندگان را درچهار روز(دوره)مقدرکرد یا برنامه ریزی فرمود.

چگونگی پیدایش زمین از نظر علم زمین شناسی

همانطور که دربالا اشاره شد زمین در بدو جداشدن ازابر خورشیدی توده عظیم گازی شکل بسیار داغ (حدود پانزده میلیون درجه ) ونا متفارن بوده که مرتنا توده های گازی اطراف آن به فضا پرتاب میشدند .زمین در ابتدا جرم نداشت وتوده دخان مانند وگازی داغ بهم پیوسته ازاتم های ئیدروژن وهلیوم تشکیل شده بود .مرحله جدا شدن از ابر خورشیدی وشکل گرفتن بصورت کره مستقل بر روی مدار مشخص حدود 20الی 50 میلیون سال بطول انجامید (ارنست مایر وکاپلان)این مرحله میتواند از نظر قرآن دوره اول بشمار آید ودوره دوم از نظر قرآن بر اساس آیات فوق شکل گرفتن زمین تا ایجاد رواسی در زمین ادامه داشته است .ارنست مایر زیست شناس معروف آمریکائی آلمانی تبار در کتاب تکامل در زمین عنوان میکند که زمین پس از جدا شدن از ابر خورشیدی دوره تکامل اتمی خود را شروع کرده است .در این دوره شرایط ایجاد همجوشی اتمی فراهم میشود.توده عظیم گازی مملو از اتم های ئیدروژن وهلیوم همراه با غبار کیهانی است که در اثر حرکت چرخشی این توده بدور خود وتجمع اتمها در مرکز آن حرارت به نقطه خاصی میرسد وپروسه همجوشی هسته ای آغاز میشود واتم های ئیدروؤن وهلیوم بهم میپیوندند و واکنش زنجیره ای هسته ای بوقوع میپیوندد واتم های سنگین تر مانند کربن ،اکسیژن ، ازت ، آهن ، سیلیسیوم وسایر عناصر شیمیائی تشکیل میشوند . آهن ونیکل وعناصر سنگین بمرور زمان در مرکز زمین جای میگیرند وجرم زمین شکل میگیرد ونیروی گرانش حاصل از جرم ایجاد شده مانع از پرتاب شدن گازها ی اطراف زمین به فضا میشود وزمین میتواند گاز های اطراف خود را نگه دارد که به فضا پرتاب نشوند واین چنین زمین دارای جرم میشود به عبارتی زمین شکل میگیرد .زمین همچنان توده مذاب وگداختهه است وهسته درونی ولایه میانی ولایه بیرونی هنوز شکل نگرفته است با کاهش دما پروسه هم جوشی هسته ایی پایان می یابد وزمین باز هم سردتر میشود وحرارت به نقطه ای میرسد که اتم های عناصر سبک که در پروسه هم جوشی هسته ای خلق شدند از قبیل اتم های ئیدروژن ،اکسیژن ،کربن ،ازت ،سیلیسیوم وسایر عناصر امکان ترکیب با یکدیگر را پیدا میکنند .پرفسور ارنست مایر زمان جداشدن زمین از ابر خورشیدی تا آغاز ایجادد ملکول های ساده اولیه مورد نیاز برای ملکول های آلی زنجیره ای تکثیر پذیر را دوره تکامل اتمی وشیمیائی ومعادل یک میلیارد سال بر آورد کرده است ودیگر تئوری های پیدایش زمین نیز این نظر را تائید کرده اند


ارنست مایر پانصد سال اول را دوره تکامل اتمی زمین وپایان پروسه هم جوشی هسته ای و آغاز فراهم شدن شرایط برای ترکیب اتم ها با هم میداند.زمان دو دوره تکامل اتمی وشیمیائی رویهم پانصد میلیون سال طول کشید.دوره پس از تکامل اتمی را دوره تکامل شیمیائی نام گذاشته است.به مقاله  تکامل اتمی و شیمیائی زمین از نظر قرآندر دوره تکامل شیمیائی حرارت به چند هزاردرجه کلوین میرسد واتم های موجود با یکدیگر ترکیب ومولکول های گاز ئیدروژن ،آب ،متان ،آمونیاک ،ترکیبات سیلیسیوم وآلومینیوم با اکسیژن وسایر ترکیبات معد نی ایجاد میشوند .اکسیژن آزاد به دلیل وجود ئیدروژن غالب وفراوان نمی تواند عرض اندام کند وفورا با سایر عناصر ترکیب میشده است ئیدروژن اکسیژن فراوان ایجاد شده را به خود جذب وآب را تشکیل میدهد.ارنست مایر شروع این دوره را از پانصد میلیون سال به بعد عنوان کرده است.از طرف دیگر قدیمی ترین فسیل میکرو ارگانیسم حیاتی متعلق به 3/2 الی3/5 میلیارد سال پیش بوده است .بنابراین بر اساس نظریه ارنست مایر از آغاز پیدایش مولکول های آلی ساده مانند آب ،متان وآمونیاک و...تا پیدایش میکروارگانسیم های اولیه حیاتی پروبیونت ها یا باکتری های غیر هوازی پانصد سالل طول کشیده است.
مجموع زمان دو دوره پیدایش زمین از جدا شدن از ابر خورشیدی وتشکیل رواسی وپیدا شدن اولین باکتری های حیاتی میشود یک میلیارد سال.تا اینجا نظریه علمی چنین میگویند ومی پردازیم به نظریه قرآنی در باره پیدایش زمین .همانطور که در بالا اشاره داشتیم قرآن میفرماید زمین در دو دوره خلق شد واین دو دوره تا پیدایش رواسی یا پوسته جامد زمین ادامه داشته است وسپس خداوند برکت را در رواسی قرار داد واقوات یعنی غذای بیولوژیکی را درچهاردوره آفرید. توجه بفرمائید اقوات جمع قوت است وقوت هم غذای موجودات زنده است که اولا بایستی از مواد آلی تشکیل شده باشد ودر ثانی باید تکثیر پذیر باشد (باید موجود زنده باشد سنگ وکانی نمیتواند غذا بشمارآید واولین نطفه حیات هم دراین دوره چهارگانه اقوات است) دو خصوصیات مهم اقوات است تا بتوانند پاسخگوی نیاز موجودات زنده باشد
وَجَعَلَ فِيهَا رَوَاسِيَ مِن فَوْقِهَا وَبَارَكَ فِيهَا وَقَدَّرَ فِيهَا أَقْوَاتَهَا فِي أَرْبَعَةِ أَيَّامٍ سَوَاء لِّلسَّائِلِينَ-


وسوائ للسائلین هم دقیقا معنی پاسخگوی متقاضان را میدهد پرفسور دیکر سان ،پرفسور ارنست مایر و پرفسور راین هارد کاپلان هر سه از معروفترین دانشمندان نظریه پرداز زیست شناسی درکتاب ها ومقالات خود دوره پیدایش غذای بیولوژیکی ازمولکول های ساده آلی تا اولین میکروارگانسیم حیاتی تکثیر پذیررا که پروبیونت هاست چهار دوره معرفی کرده اند. پس اولین میکروارگانیسم زنده تکثیر پذیر اولین قوت موجودات زنده بوده است. (به مقاله قرآن وعلم زیست شناسی وپیدایش حیات مراجعه فرمائید ) .بنابراین دوره اقوات در قرآن پس از پیدایش رواسی در زمین وبر روی آن برنامهئ ریزی شده وزمان طولانی را سپری کرده است. با کاهش حرارت تمامی عناصر سنگین ازجمله آهن ونیکل درهسته مرکزی زمین جای گرفتند ولایه میانی جای خود را تثبیت کرد .تمامی تحولات مهم در لایه بیرونی بوقوع می پیوندد .اتم های ئیدروژن،کربن ،اکسیژن وازت وسیلیسیوم بمقدار بسیار زیاد در لایه بیرونی که هنوز گداخته است شروع به واکنش شیمیائی با یکدیگر نمودند البته عامل این واکنش شیمیائی کاهش چشمگیر حرارت در این مدت طولانی میباشد . ،بدلیل غلظت بسیار بالای ئیدروژن تعادل شیمیائی بسمت واکنش های ئیدراته بود به عبارتی محیط بازی است وگاز متان وئیدروژن ، بخار آب بمقدار بسیاز زیاد وازت بمقدار کمتربالای لایه بیرونی بصورت آزاد تولید شدند .در درون لایه بیرونی سیلیسیوم با آلومینیوم واکسیژن تشکیل کانی های مختلف را دادند جو اولیه زمین که یکپارچه کم کم شکل میگیرد است. در این زمان سطح زمین آماج برخورد میلیون ها شهاب سنگ وخورده سیاره قرار میگیرد وبدینوسیله آب مورد نیاز در کره زمین از فضا به زمین انتقال می یابد زیرا شهاب سنگ ها وخورده سیارات حامل آب یخ زده بودند به این آیه بسیار مهم توجه فرمائید-
وَأَنزَلْنَا مِنَ السَّمَاءِ مَاءً بِقَدَرٍ فَأَسْكَنَّاهُ فِي الْأَرْضِ وَإِنَّا عَلَى ذَهَابٍ بِهِ لَقَادِرُونَ
"ما آب را باندازه مورد نیاز از فضا در زمین سکنی دادیم وقادر هستیم آنرا از بین ببریم "

.زمان انتقال آب از فضا به دوره دوم خلقت زمین میرسد که هنوز جو وحفاظ آن ویا به عبارتی آسمان زمین ایجاد نشده بود. پوسته خارجی یا لایه بیرونی دچار تحولات بسیاری میگردد.همراه با شکل گرفتن این لایه فعالیت اتش فشانها شدت میگیرد در اواخر این دوره پوسته خارجی کم کم سرد واز حالت مذاب خارج میشود وبه گداخته تبدیل میگردد.
در پایان این دوره باستناد آیه 10 سوره فصلت رواسی برای تعادل زمین شکل میگیرد


چهار دوره خلقت اقوات که به ایجاد پروبیونت ها اولین سلول های زنده بدون هسته غیر هوازی ختم میشود زمانی است که پوسته جامد شکل گرفته ودرجه حرارت آن کمی بالاتر از نقطه جوش آب میرسد.به دلیل انباشته بودن بخارآب در جو اولیه زمین باران های شدید باعث سرد شدن بیشتر پوسته جامد میشود وآب ها در گودال های زمین جمع میشوند ودریاها شکل میگیرند.جو اولیه زمین مملو از بخار آب وغبار های آتشفشان ها وغبارحاصله از برخورد شهاب سنگ ها ودودی وتیره است وبه تعبیر قرآن دخانی است. باکتری های غیر هوازی وباکتری های فتوسنتز غیر هوازی هر کدام پانصد میلیون سال بر زمین حاکم بودند وصحنه فعالیت آنها در آب بود. آسمان زمین در حال شکل گرفتن است ولی هنوز اکسیژن در جو زمین وجود ندارد زیرا جو زمین در اختیارئیدروژن ومحیط آسمان بازی است. پس از سپری شدن چهار دوره اقوات مقدمات تشکیل جو زمین فراهم میشود چرا که خداوند متعال به آسمان زمین می پردازد .آسمان یکپارچه وکدر است .بخار آب ،گاز آمونیاک ،متان در جو در حد اشباع است وفعالیت آتش فشان ها به اوج خود رسیده وفضا از غبار وذرات مملو وبصورت تیره ودودی است وهی دخان .آسمان زمین وزمین در وضعیت برنامه ریزی وتدوین شده نظام خلقت قرار میگیرند زمین شکل گرفته واسمان زمین هم دور زمین ثبات خود را یافته واقوات برای خلقت موجودات زنده فراهم شده اتیئا طوعا وکرها این معنی را میرساند که زمین آماده پذیرش برنامه تدوین شده خلقت است. ومیگویند تابع وفرمانبرداریم .


ثُمَّ اسْتَوَى إِلَى السَّمَاء وَهِيَ دُخَانٌ فَقَالَ لَهَا وَلِلْأَرْضِ اِئْتِيَا طَوْعًا أَوْ كَرْهًا قَالَتَا أَتَيْنَا طَائِعِينَ- خداوند سپس به آسمان زمین میپردازد در حال که دودی بود ودر قالب تمثیلی جالب تثبیت میگرددوخطاب به هر دو میفرماید که بر این وضعیت برنامه ریزی شده قرارگیرید وآنها اطاعت میکنند .این یک تمثیل زیبای قران است درسرگذشت زمین چرا؟ زمین در پی تحولات دو دوره پیدایش خود که آن را پشت سر میگذارد تثبیت میشود وجو زمین در اثر به وجود آمدن جرم زمین میتواند دور زمین بماند وبه فضا پرتاب نشود .نیروی گرانش زمین جو را نگه میدارد .بنابراین جو اولیه تشکیل شده ولی یکپارچه ودودی است .وخداوند آنرا در آیه سمائ مینامد واعلام میفرماید در این زمان زمین وجو آن پایدار شدند .


فَقَضَاهُنَّ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ فِي يَوْمَيْنِ وَأَوْحَى فِي كُلِّ سَمَاء أَمْرَهَا وَزَيَّنَّا السَّمَاء الدُّنْيَا بِمَصَابِيحَ وَحِفْظًا ذَلِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ- پس آسمان را هفت طبقه کرد ودر دو روز(دوره) مقرر داشت و درهر آسمانى امر آن را وحى فرمود و آسمان دنيا را به چراغها ئی (نورستارگان) آذين كرد و آن را نيكو حفظ کرد .اين است قدرت خداوند دانا . خداوند در آسمان یکپارچه زمین هفت آسمان را پدید آورد ودر هر طبقه مقرارت وقوانین خاصی قرار داد پس از خلقت هفت طبقه جو آسمان شفاف میشود واز روی زمین ستارگان زینت بخش آن میشوند. ودنیا زندگی روی زمین است که در آیات متعددی میتوان این مطلب را استنباط کرد.خداوند متعال پس از پرداختن به آسمان زمین که در آیه ثُمَّ اسْتَوَى إِلَى السَّمَاء اشاره شد آنرا در هفت طبقه و دو دوره آفرید .
.-سید محمد تقوی اهرمی فروردین 1394بمناسبت سالگرد شهادت بانوی بزرگوار اسلام حضرت فاطمه زهرا (س)- ویرایش جدید مهرماه 1395

 


Ernst Mayr :Evolution Spektrum der Wissemschaftt Deutsche Ausgabe
Scientific American 1986

 

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه کردن

لیست آخرین مقاله های اضافه شده

امارگیر سایت