ویژگی ها

لیس کمثله شیئ در باره خداوند نیست

لیس کمثله شیئ درباره خداوند نیست

چکیده مطلب

فـاطـر السـمـوات و الارض جـعـل لكـم مـن انـفـسكم ازواجا ومن الانعام ازواجا يذروئكم فيه ليس كمثله شى ء وهوالسميع البـصـيـر

در این آیه شریفه جمله لیس کمثله شیئ امده که در تفاسیر و ترجمه ها آن را به خداوند نسبت میدهند. از آنجائیکه این نسبت دادن به خداوند با مفاهیم قرآنی در باره  ذات باریتعالی همخوانی ندارد، فلاسفه وعارفان و شاعران بحث های مفصلی وهر کدام با تغییرات در مفاهیم این جمله سعی نموده اند آن را توجیه نمایند و من دراین نوشتار با توجه به کل جملات این آیه نظری کاملا مخالف با این که  این جمله به  خداوند ارتباط پیدا میکند دارم که ذیلا دلائل خود را صرفا برای تشهیذ ذهن بیان میکنم 

مقدمه نوشتار

برای روشن شدن مطلب اشاره کوتاهی به کلمه فاطر و سموات والارض داشته باشم. سموات و الارض در قرآن دارای دو مفهوم است کائنات و هفت جو زمین و زمین (سموات آسمان هفت گانه یا هفت طبقه جو زمین). با توجه به سیاق آیه میتوان به یکی از این دو معنی رسید. فاطر خلق کردن از انبساط معنی میدهد. بنابراین دراین جا منظور آیه کائنات است یا کیهان. برای آشنائی بیشتر با کلمات بدیع، فاطر، و خلق السموات و الارض به مقاله بررسی انبساط کیهان از نظر علم و قرآن مراجعه فرمائید. چرا ما باید به این کلمه بپردازیم و ابتدا مفهوم ان رابیرون آوریم، آیه مبارکه بت این کلمه شروع شده و بقیه مطلب ریشه در آن دارد.

خداوند متعال شیئ نیست و شیئ تداعی تظاهرات ماده را میدهد و او فرا تر از این است که خود را با شیئ مقایسه کند. معنی لیس کمثله شیئ این است "نیست هم مانند او شیئ " یا هیچ شیئ ای هم مانند شی او نیست. این یعنی خدا شیئ است و هیچ شیئ ای مانند او نیست. در صورتیکه این مقصود آیه  نمی تواند باشد. این دلیل محکمی است که ما باید در بر داشت خود از این آیه شک کنیم. مثالی از خود قرآن داشته باشیم. سوره توحید سوره با عظمتی است ظاهر دارد و باطن. دراین سوره بحث علمی هر دو مورد را ( مفهوم فاطر و لیس کمثله) بررسی میکنیم تا مفهوم این آیه روشن شود.

خداوند درسوره اخلاص خود را اینطور توصیف میکند. قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ- اللَّهُ الصَّمَدُ- لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ- وَلَمْ يَكُن لَّهُ كُفُوًا أَحَدٌ- ابتدا خداوند خود را احد مینامد و صمد و برای تکمیل احدیت و صمدیت خود ،لم یلد ولم یولد را می آورد. برخلاف ماده که مرکب است او مرکب نیست چیزی از او منشعب نمیشود و از چیزی هم به وجود نیامده و ماده که  تو خالی است ولی خداوند توپراست که باز هم  خود را از خاصیت توخالی بودن ماده مبرا میداند. درآیه آخر میفرماید "نمی باشد برای اوهمتائی ازاحد. این جمله معنی این میدهد که هیچ احدی احد خداوند نیست. یعنی احد وجود دارد ولی هم مانند احد خدا نیست. مقایسه با چیزی کردن موید این است که خود ازجنس آن چیز باشد.

خداوند دراینجا خود را با احدی که وجود دارد ولی مانند احد خداوند نیست مقایسه میکند. حال چرا اینجا احد در برابر احد  خداوند وجود دارد و آن چیست به آن اشاره میکنم. ما در قرآن کلمه احد فراوان داریم به معنی کسی است که اکثرا خطاب به کفار است مثلا- وَ إِنْ أَحَدٌ مِنَ الْمُشْرِکینَ اسْتَجارَکَ –توبه 6 ولی احدی که منظور صفت ذاتی خداوند است  فقط یک بار و در این سوره آمده است. احد با سکون دال، قبل از آن هم درعربی بکارنرفته است ومعنی کاملا خاصدارد وبا احدی که در آیه بالا اشاره شد هیچارتباطی ندارد.

احد در اینجا قابل مقایسه با احد درسایر آیات نیست .از سنخ آنها نیست و نباید مقایسه شود آیا خداوند آنها را یعنی مثلا کفار رابا خود مقایسه میکند. کمی درباره آیات تفکر کنیم. آیا کلمه شیرهمه جا یک معنی میدهد. شیربه معنی خوراکی و شیر به معنی حیوان .این کجا وآن کجا. از این نوع کلمات فراوان یافت میشوند. هیچ کلمه ای با این احد که توصیف ذاتی خداوند است قابل قیاس نیست. اینها معنی ظاهری آیات است. معنی باطنی آیات بسیارفراتر از معنی ظاهری است. ما ابتدا باید آنچه خداوند در قرآن فرموده را درست درک کنیم وبعد درست ترجمه کنیم  و بعد به تفسیر و تاویل آن بپردازیم. متاسفانه در کلیه ترجمه ها معانی را  دقیقا ترجمه نمیکنند و کلمه ای را میگذارند که مقصود مترجم را بیان کند نه مقصود ذات باریتعالی. خداوند دقیقا میداند چه میفرماید ومیداند چطورکلمات را انتخاب و چینش کند وحتما از آوردن کلمات مقصود خاصی را دارد. این که در باره لیس کمثله شیئ بگوئیم خداوند ک را به مثله ای اضافه کرده  ولی در معنی آن تغییری نمی کند. میگویند حرف اضافی است که بودن و نبودن آن اثری درجمله ندارد و از این قبیل توجیه ها ما را از مفهوم واقعی آیه دورمیکند.

ازآنجائیکه ما به سیاق آیات توجه ای نمیکنیم و باطن آیات را نمی دانیم از تصورات ذهنی خود کمک میگیریم و معیار سنجش ما نظر گذشتگان است، خودمان مطلب نو و جدیدی به آن اضافه نمیکنیم و تنها راوی نظرات گذشتگان هستیم. البته منظورمن آیات متشابه قرآن است که با علوم طبیعی سروکار دارند. مثلا خداوند از بیان سوره اخلاص چه مقصودی داشته است. احد و صمد را چرا انتخاب کرده است. ابتدا به آیات سوره اخلاص توجه کنیم و سعی کنیم با استعانت از علم روز به  باطن آیه دست پیدا کنیم. البته این مطالب را که عنوان میکنم نظر من است و من به این نتیجه رسیده ام و برای تشهیذ ذهن آن را بیان میکنم و دلائل خود را براساس اول تفکرو تدبر در آیات و دوم استفاده ازعلم روز می آورم. ابتدا معنی احد وصمد.

معنی احد وصمد


احد معنی خودش را میدهد ( در وجود آن نهفته) و صمد هم دارای معنی توپر وخالی نبودن است. معنی این دو کلمه مکمل یکدیگرند. هر 4 آیات سوره توحید از صفات ذاتی خداوند میگوید. اینکه بگوئیم صمد یعنی سروری و آقائی با آیات جور درنمی آید. سروری صفت توصیفی است. احد و صمد هردو در قرآن فقط یک بار آمده. در باره صمد فقط اشاره میکنم به روایتی از حضرت امام حسین (ع) وامام زین العابدین(ع) و در باره احد نقل قولی از دانشمند بزرگ اسلام ملا صدرا


در روایتی از حضرت امام حسین (ع ) معنی صمد چنین آمده:


الصمدالذی قد انتهی سودده و الصمد الذی لا یاکل و لا یشرب، و الصمد الدائم الذی لم یزل و لا یزال، الصمد الذی لا جوف له و الصمد الذی لا ینام (1
" صمد کسی است که در نهایت سروری و بزرگی باشد و کسی است که نمی خورد و نمی آشامد و نیز کسی است که پیوسته بوده و خواهد بود صمد کسی است که توخالی نیست و صمد کسی است که نمی خوابد" درحقیقت حضرت تمامی معانی صمد را ذکر کرده  از جمله پیوسته بودن و تو خالی نبودن. دربین این معانی باید نگاه کنیم معنائی که با آیات تطبیق داشته باشد انتخاب کنیم،ی عنی صفت ذاتی باشد. پیوسته و تو خالی نبودن صفات ذاتی است.

در کلام حضرت امام حسین (ع) یک نکته جالب است و آن پیوسته بودن و توخالی نبودن ذات باریتعالی و معنی بارزواصلی صمد هم همین است، تو خالی نبودن میتواند معنی تو پربودن نیز بدهد .این بدان مفهوم نیست که ذات خداوند تو پراست که خداوند ازهرصفتی مبرا است تو پر بودن نفی تو خالی بودن است که از صفات ماده است ولی این معنی را میدهد که توپری از ذات خداوند سرچشمه میگیرد. ماده و جهان مادی ازچگالی مطلق یا  صمد خلق شده اند و به آن بازمیگردند و در آن محو میشوند. کیهان از خدا آغاز شد از صمدیت و احدیت این را علم فیزیک مدرن میگوید منتهی علم فیزیک کلمه خدا را به کار نمی برد ولی صفت او را ذکر میکند. کیهان از فشرگی مطلق یا پیوستگی مطلق و احدیت ایجاد شد.


اکنون روایتی از حضرت امام زین العابدین علی ابن الحسین(ع) نقل میگردد (2  از حضرت در باره سوره توحید پرسیدند فرمود " درآخرالزمان گروه هائی متعمق خواهند بود پس خدای عزوجل قل هوالله احد الله الصمد و آیاتی از سوره حدید تا قول خداوند وهو علیم بذات الصدور را فرو فرستاد (برای گروهی از آیندگان که مفاهیم آن را درک میکنند) هر که فرا تر از آن قصد کند هلاک شود(3. دراین روایت متعمق اقوامی هستند که براساس دانائی و علم  فکر میکنند، وقوانین خلقت را بر اساس علوم تجربی کشف میکنند ، یعنی دانشمندان علوم طبیعی 

حضرت امام سجاد (ع) چقدر زیبا بیان فرموده چیزی که علم آن را نداریم  تفسیر نکنیم شاید این آیه برای آیندگان باشد که علم آن را پیدا میکنند. خداوند درآیه 27 سوره نجم میفرماید.

إِنَّ الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ لَيُسَمُّونَ الْمَلَائِكَةَ تَسْمِيَةَ الْأُنثَى- وَمَا لَهُم بِهِ مِنْ عِلْمٍ إِن يَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ وَإِنَّ الظَّنَّ لَا يُغْنِي مِنَ الْحَقِّ شَيْئًا


کسانیکه به آخرت ایمان ندارند-ملائکه را زن  نامگذاری کرده اند (فرشته)- اینها علم موضوع را ندارند و از تصورات ذهنی خود تبعیت میکنند.درحقیقت تصورات ذهنی برای رسیدن به حقیقت هیچ سودی ندارد یا راه  به جائی نمی برد. وَإِنَّ الظَّنَّ لَا يُغْنِي مِنَ الْحَقِّ شَيْئًا بنابراین تصورات ذهنی یا خیالات که مبتنی بر علم نباشد وَمَا لَهُم بِهِ مِنْ عِلْمٍ برای رسیدن به واقعیات گزینه درستی نیست.


مطلبی هم از ملاصدرا در این باره بیان کنم. احد باین معنی است که خداوند در صفات خود همانند ندارد و به معنی بسیط بودن ذات باریتعالی است (پیوسته بودن) و ذات باریتعالی باین جهت احد میگویند که تمام تعینات و مفهومات(هر تعریف مادی) حتی مفهوم ذات نفی میشود و این مرتبه هیچ نام و نشانی ندارد (4. احد باین معنی است که خدا در صفات خود همانند ندارد و بمعنی بسیط بودن ذات اللهی است. بنابراین عارفان از جمله ملا صدرا برای خداوند مراتبی قائل هستند یکی از آنها مرتبه احدیت است که به غیب مطلق نیز تعبیر می شود و ذات باریتعالی باین جهت احد گویند که

تمام تعینات و مفهومات حتی مفهوم ذات و معرفت و هویت (همه از مفاهیم ماده است) دراین مرحله نفی میشوند و این مرتبه هیچ اسم ونشانی ندارد. دقت نمائیم ملاصدرا در زمان خود این جمله را که هاوگینگ درباره زینگولار و وز ینگولاریه گفته اشاره کرده است. ولی سخن ملاصدرا هیچ جا به میان نمی آید چرا که نظریه پردازی در جامعه علمی ما مدت ها است که مرده. ولی غرب به نظریه پردازی ارج مینهد. علم به مطلب ملا صدرا رسیده و این محدوده را که به تعبیر ملاصدرا هیچ نام و نشانی ندارد را نام گذاری میکنند به انگیسی زینگولاریته وزینگولار تعریف میکند یعنی احد و احدیت. تمامی تعینات مادی در زینگولاریته نفی میشود. این را ملا صدرا به عنوان تعریف احد و احدیت میگوید وعلم فیزیک اخیرا در بیگ بانگ از کلمه زینگولار وزینگولاریته استفاده کرده که به فارسی تک و تکینگی وبه عربی احد و احدیت معنی میدهد. چرا این کلمه را ابداع کردند، برای اینکه دربحث ریاضیات و علم فیزیک به محدوده ای رسیدند که معادلات و مفاهیم مادی جواب نمیداد. درمدل استاندارد کیهانی هم به این محدوده رسیدند و اسم آن را گذاشتند زینگولاریه کیهانی وگفتند دراین نقطه تمامی تعینات مادی نفی میشود ملاصدرا که دانشمند متفکر و متعقل بود این مطلب را از قرآن گرفت. همه تعاریف ماده از جمله قوانین چهار گانه  فیزیک در احدیت از بین میروند و به انرژی ناب تبدیل میشوند که ذات خداوند ازانرژی ناب است. فشردگی مطلق از ذات باریتعالی منشائ شد وکیهان ابداع گردید از هیچ (از نظر تعایف مادی میشود هیچ). حال چرا دانشمندان فیزک دقیقا همان کلام ذاتی خداوند که احد و صمد را انتخاب کردند را شما روی آن فکر کنید.

چطورعلم به کلمه زینگولاریته یا احدیت رسید.


دانشمندان کشف کردند که کیهان دارد منبسط میشود ابتدا انبساط کیهان را دنبال کردند و گفتند، ازآنجائیکه جهان مادی دارد همینطور انبساط پیدا میکند، پس باید زمانی این انبساط از یک نقطه بینهایت کوچک شروع شده باشد وبدین طریق پس از بررسی های علمی به بیگ بانگ رسیدند. این کلمه در حقیقت در یک دهه گذشته اختراع شد. چرا دقیقا همان کلمه ای که خداوند در1400 سال پیش برای توصیف خود بیان کرده بود را بکار بردند.ا ین جا است که اعجاز قرآن معنی پیدا میکند.به مقاله خلقت کیهان از خداوند احد و صمد آغاز شد مراجعه فرمائید.

این مطالب باطن سوره اخلاص است که با علم فیزیک همخوانی دارد .وقتی از دید علم به آیات نگاه کنیم میتوانیم مطالب نو از آنها کشف کنیم .حال برگردیم به آیه 11 سوره شوری ومعنی لیس کمثله شیئ


معنی لیس کمثله شیئ


فـاطـر السـمـوات و الارض جـعـل لكـم مـن انـفـسكم ازواجا ومن الانعام ازواجا يذروئكم فيه ليس كمثله شى ء وهوالسميع البـصـيـر


خداوند باز کننده کیهان (کیهان ازابتدای انبساط ایجاد شد قبل از آن در محدوده احدیت یا زینگولاریه بود)، برای شما از خودتان جفت و برای چارپایان هم جفت قرارداد، در آن (کیهان) شما (انسان و چارپایان را)  را کشت میدهد (مرتبا ممیراند و زنده میکند مانند بذر گیاه استمرار حیات دارید) در آن (در کیهان) هیچ شیئ دیگری مانند کشت شما و چارپایان وجود ندارد، خداوند سمیع  و بصیراست. اشاره آیه به این مطلب مهم علمی است که حیات مانند انسان و حیوانات تنها در زمین است (ممکن است حیات به شیوه دیگری باشد ولی کمثله در زمین نیست) و در هیچ جای کیهان حیات دیگری مانند  کشت شما و چارپایان قرارداده نشده. برای اثبات این نظر توجه شما را به مطالب زیر جلب میکنم .


اول- آوردن کلمه فاطر السموات و الارض در آیه باید دلیلی داشته باشد. خداوند کلمات را در جای خود برای منظورخاص بیان میکند. مفسرین به این نکته اصلا توجه نکرده اند. خداوند انشائ حیات را از انبساط کیهان میداند.

به آیات زیر توجه فرمائید. َ

مَا لِيَ لَا أَعْبُدُ الَّذِي فَطَرَنِي وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ-

إِذْ قَالَ إِبْرَهِیمُ لاَبِیهِ وَ قَوْمِهِ إِنَّنی بَرَاءٌ مِّمَّا تَعْبُدُونَ

إِلا الَّذِی فَطرَنی فَإِنَّهُ سیهْدِینِ-قُلِ الَّذِي فَطَرَكُمْ أَوَّلَ مَرَّة-

چرا خدائی را که من را از انبساط خلق کرد را نپرستم. فطرنی معنی ایجاد از انبساط است. ماده از اول انبساط کیهان به وجود آمد و پس از حدود سه دقیقه سنگ ینای مواد اولیه و مهم ساختار کیهان خلق شد 75 در صد اتم ئیدروژن و 24 در صد اتم هلیوم و برنامه خداوند هم از ابتدا  بر ایجاد آب قرارداشت. عرشه علی المائ. بنابراین بر اساس این آیات حیات و درون آن انسان از ابتدای انبساط کیهان آغاز به انشائ شدن کرد. معنی فاطرالسموات والارض در ابتدای این آیه روشن میشود و موضوعات بعدی هم به این دو کلمه ارتباط دارد. تفکر وتعقل در آیات گره گشای رموز نهفته در آیا ت متشابه است.

ئیدروژن یک سلاله از مائ است و مدیریت ساختاری جهان را بر ئیدروژن قرار داد. به مقاله خلقت کیهان در شش روز از نظر علم و قران مراجعه فرمائید.


دوم- جـعـل لكـم مـن انـفـسكم ازواجا و من الانعام ازواجا بیان گر چه موضوعی است چه ارتباطی با فاطر السموات والارض دارد .استمرار حیات است (ازنفس خودتان برای شما جفتی و برای چارپایان هم جفتی قراردادم. چرا خداوند دربحث خلقت انسان چارپایان را هم دخالت داده است یک موضوع مهمی است که باید بررسی شود دلیل علمی خاص خود را دارد که انشائالله در مقالات بعدی به آن اشاره میکنم) استمرارحیات مسلما از جفت گیری این دو جنسیت نر و ماده تکثیر می یابد. عامل ارتباط  نر و ماده هم نطفه نر و نطفه ماده (اوول) است. وقتی این دو با هم می آمیزند جنین درشکم استقرارمی یابد  نه قبل از آن و اساس استمرارنسل بر هر دو نهاده شده نه فقط برنطفه مرد. بعلاوه این جا از خلق کردن ذکری به میان نمی آید.

حیات خلق شده و استمرارآن قراردادن دوساختاری است که شکل میگیرد و رشد میکند .کدینگ رشد در ژن نهفته است و روح آن را فرمان میدهد. درآیات متعددی نفخ من روحی قبل از شکل گرفتن (جعل) سمع و بصر و فواد است. بنابراین میفرماید از زمان فطرهن شما یذروئکم شدید و در زمین نتیجه یذروئکم در ایجاد حیات تجلی یافت.

يذروكم فيه. این فیه سموات و الارض است که زمین هم جز آن است چرا این جا زمین هم جزئ میآید. برای بیان لیس کمثله شیئ است .


سوم -در آیه وَلَمْ يَكُن لَّهُ كُفُوًا أَحَدٌ برای ربط دادن این آیه از له استفاده کرده که منظورخداوند است در ایات 1 الی 3 سوره توحید ازخداوند متعال ذکر میکند و له به خدا برمیگردد. همینطور در آیه لیس کمثله شیئ ،مثله به کلمات قبل از  آن ارتباط پیدا میکند نه بعد از آن. هم مانند آن (در کیهان) هیچ شیئ همانند آن (که مثلهه) مثل استمرارحیات در آن وجود ندارد. کجای لیس کمثله شیئ به خدا برمیگردد. خداوند متعال از این توصیف ها مبرا است- سُبْحَانَ رَبِّكَ رَبِّ الْعِزَّةِ عَمَّا يَصِفُونَ- منزه است پروردگار تو پروردگار با عزت از آنچه وصف میكنند


درآیات خداوند تفکر کنیم و خود را در بسته در اختیارنظر گذشتگان در آیات متشابه قرآن قرارندهیم. خداوند به همه ما مانند گذشتگان فکر و عقل و تدبیرعنایت کرده قدر آن را بدانیم و فقط راوی نظر گذشتگان نشویم. درباره اینکه هیچ احدی احد خداوند نیست مقاله ای دردست تدوین دارم انشائالله ارائه میگردد.بامید دیدار مجدد شما از سایت حما مسنونHammanmasnun.com- -سید محمد تقوی اهرمی تهران شهریور 1396 ویرایش جدید اسفند 1397

منابع:

1(توحید صدوق،90 مجمع البیان، 10-565 سفینه
2( جامع الاسرار سید صدر آملی ج 1ص 51
3( الحکمته المتعالیه ملا صدرا ج 2 ص 327
4( کتاب توحید ص283 والکافی،ج1 باب النسبه حدیث سوم

 

 

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه کردن

لیست آخرین مقاله های اضافه شده

آخرین نظرات ثبت شده

امارگیر سایت