ویژگی ها

آیه الکرسی و نکات برجسته علمی آن

مقدمه نوشتار


آیات قرآن کریم در طول 23 سال از بعثت تا رحلت رسول اکرم(ص) قسمت به قسمت و درمکان های مختلف وبه مرور بر پیامبر اسلام وحی میشد. آن حضرت آیات وحی شده را مکررا بیان میفرمودند و اکثر مسلمانان آنها را حفظ میکردند و برخی هم آنها را بر روی لیف خرما، استخوان کتف گوسفند وابزار های در دسترس مینوشتند ونگه میداشتند که به نویسندگان وحی مشهور شدند. خواندن و نوشتن توسعه  پیدا کرد وشیوه نوشتن در دوران عمر مبارک حضرت رسول اکرم(ص) و نظارت ایشان و صحابه و حضرت علی (ع) تکمیل تر شد. نگارش حروف آیات به روش خط متداول عربی آن زمان بود. حروف نقطه، کسره، قتحه وضمه نداشتند کلماتی مانند رب العالمین را بصورت رب العلمین و سنه هم بدون کسره و فتحه مینوشتند که اسناد آن در موزه ها موجود است. البته در خواندن قرآن در آن زمان اشکالی نبوده است. در نیمه دوم قرن اول هجری که تعداد مسلمانان با پیوستن غیر اعراب رو به افزایش گذارد مشکل قرائت کلمات بحث بر انگیز شد براین فکر افتادند روشی تدوین نمایند تا قرائت قرآن دچار تفرقه و اختلاف نشود لذا  نقطه و اعراب فتحه وضمه و کسره بر روی حروف گذاشته شد. قواعد عربی هم که در آن زمان وجود نداشت بر اساس متن قرآن وبا بهره گیری از زبان سریانی تدوین شد برخی کلمات میتوانست دو معنی بدهد بر حسب برداشت آن زمان یک تعریف از آن رسمیت یافت و ممکن بود تعریف دیگر مد نظر قرآن باشد. مانند کلمه رب العالمین با فتحه م و یا سکون م اولی به معنی خداوند دو عالم و دومی خداوند عالمیان. عالم به عربی جهان معنی میدهد و ترجمه آن به معنی جهانیان –خداوند مردم جهان یا خداوند جهان های متعدد که هر دو در آیات قرآن دارای مفهومی نمی باشد ولی از آنجائیکه خداوند متعال در سراسر قرآن اشاره به دنیا و آخرت فرموده وبه خلق جهان دیگر مانند این جهان نیز اشاره شده.رب العالمین میتواند خداوند دو جهان مادی این جهان وجهان مادی آخرت معنی دهد. خداوند دو عالم- همچنین کلمه سنه به با فتحه س به معنی زمان و سنه با کسره س به معنی خواب کوتاه یا باصطلاح چرت زدن.


بررسی آیه 255 سوره بقره آیه الکرسی


آیات 255 الی 257 سوره بقره در برخی راویات به آیه الکرسی معروف است وبرخی نیز تنها آیه 255 را آیه الکرسی مینامند و بررسی ما در آیه 255 است که در آن کلمه کرسی آمده ولذا به این نام نامیده شده است. دو کلمه مهم  و کلیدی سنه و کرسی پایه و اساس این آیه است. این آیه با ترجمه های مختلف بیان شده .همانطور که درمقدمه اشاره شد سنه دارای دو معنی است سنه با فتحه س به معنی زمان و سنه با کسره س به معنی خواب کوتاه یا چرت زدن. معنی دوم که در همه ترجمه ها و تفاسیر به آن اشاره میکنند در زمانی که کسره و فتحه در زبان عربی ابداع شد دومعنی برای سنه در زبان عامیانه عرب مطرح بود سنه به معنی سال و دیگری خواب کوتاه. زمان تنها در مفهوم سال مطرح بود و به مفهوم علمی که ما امروزه میفهمیم نه تنها در زبان عربی آن زمان که سالیان بعد هم مطرح نبود و مفهوم خواب کوتاه را انتخاب کردند و کسره بر فتحه مقدم دانستند. تمامی تفاسیر از آن تبعیت کردند. با توجه به سیاق آیه و کلمه لا تاخذه و يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ میتواند معنی زمان بدهد. به آیه و ترجمه عرف آن توجه فرمائید.
الله لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ لاَ تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَلاَ نَوْمٌ لَّهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الأَرْضِ مَن ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلاَّ بِإِذْنِهِ يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلاَ يُحِيطُونَ بِشَيْءٍ مِّنْ عِلْمِهِ إِلاَّ بِمَا شَاء وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضَ وَلاَ يَؤُودُهُ حِفْظُهُمَا وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ


خداست كه معبودى جز او نيست زنده و بر پا دارنده است نه خوابى سبك او را فرو مى‏گيرد و نه خوابى گران آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است از آن اوست كيست آن كس كه جز به اذن او در پيشگاهش شفاعت كند آنچه در پيش روى آنان و آنچه در پشت ‏سرشان است مى‏داند و به چيزى از علم او جز به آنچه بخواهد احاطه نمى‏يابند كرسى او آسمانها و زمين را در بر گرفته و نگهدارى آنها بر او دشوار نيست و او ست و الاى بزرگ.


سنه به معنی زمان


لا تاخذه سنه زمان او را فرا نمیگیرد و او زنده جاودان است ، گذر زمان بر چیزی قرارگیرد فنا و نابودی در انتظار او است آیه با حی القیوم شروع شده و زمان در حی القیوم کاربرد ندارد. کیهان در مکانی قرار دارد که به زمان وابسته است. مکان جدا از زمان نیست وقتی میگوئیم خداوند لا مکان است یعنی در همه جا است فرق نمیکند حال باشد یا گذشته و آینده چرا که گذر زمان در ذات خداوند نیست و بدین منظور در آن واحد علم حال و گذشته را در اختیار دارد. لا تاخذه به سنه به معنی زمان او را فرا نمیگیرد، لا نوم مستقل است و نه خواب. خواب کوتاه یا گران هر دو نوم است و اینکه خداوند نه چرت میزند و نه میخوابد نمی تواند ترجمه درستی باشد. هر آنچه در سموات (جو زمین) و در زمین است از آن او است. سموات و الارض با هم که میآید مفهوم کیهان میدهد که معمولا با کلمات فاطر، بدیع و خلق در شش روز میآید. جز به خواست او کسی به علم او احاطه پیدا نمیکند.

اشاره آیه به علم جهان هستی است و نه علم عالم غیب، خواست خداوند بر این قرار دارد که دانشمندان علوم تجربی چنانچه تلاش کنند خداوند از علم خود به آنها عطا میکند. به آیات فراوانی برخورد میکنیم که خداوند وقتی در آیه ای از یک پدیده جهان مادی نام میبرد خود را علیم و حکیم مینامد. یعنی علم این پدیده مهم طبیعت علمش نزد خدا است و قوانین طبیعت هم امر خداوند هستند.به آیه زیر توجه فرمائید


قَالَ يَا آدَمُ أَنبِئْهُم بِأَسْمَآئِهِمْ فَلَمَّا أَنبَأَهُمْ بِأَسْمَآئِهِمْ قَالَ أَلَمْ أَقُل لَّكُمْ إِنِّي أَعْلَمُ غَيْبَ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ وَأَعْلَمُ مَا تُبْدُونَ وَمَا كُنتُمْ تَكْتُمُونَ-فرمود ای آدم ایشان را از اسامی آنها (وَعَلَّمَ آدَمَ الأَسْمَاء كُلَّهَا یک کنایه و تشبیه است که خداوند علم ودانش را در انسان نهادینه کرد) آگاه کن و انسان آگاه کرد و خداوند میفرماید به شما نگفتم که من غیب سموات والارض را میدانم و به علاوه هر چه آشکار میکنید و پنهان را میدانم. غیب سموات والارض علم وقوانین حاکم بر جهان مادی است که بنا بر خواست خداوند ( همان که در انسان تکامل یافته نهادینه کرد که به مرور زمان با تلاش انسان عیان میشود) دانشمندان علوم تجربی بر بسیاری از این علوم که غیب بودند آگاه شدند.
ان ربكم الله الذي خلق السموات و الارض في سته ايام ثمّ استوي علي العرش يغشي الليل النهار يطلبه حثيثاً و الشمس و القمر و النجوم مسّخرات بامره، الا اله الخلق و الامر تبارك الله رب العالمين اعراف 54
بدرستیکه خداوند است که سموات والارض (کیهان) را در شش دوره خلق فرمود وسپس به سر وسامان دادن ومدیریت آن پرداخت ( تا به حیات در زمین وخلق منظومه شمسی برساند) شب و روز همدیگر را میپوشانند و تکرار میشود و خورشید وماه وستارگان را با امر خود (یعنی با قوانین مربوطه) به تسخیر خود در آورد بدانید که خلق (ساختار مادی کیهان) و امر( قوانین مربوطه) هر دو به خداوند تعلق دارند تبارک الله رب العامین. خلقت کیهان در شش روز از نظر علم و قرآن


کرسی به معنی قلمرو ومحدوده سموات والارض (کیهان)


کرسی به معنی اصل و اساس است و به چیزی که بهم پیوسته و محدوده ساختاری دارد گفته میشود مانند کرسی به معنی چیزی که بر آن مینشینند. به مفهوم محدوده قلمرو و حکمفرمائی و همچنین علم معنی کرده اند. با توجه به کلمه وسع به معنی توسعه دادن کرسی در اینجا مفهوم محدوده یا قلمرو میدهد. که به معنی خداوند محدوده کیهان را همچنان توسعه میدهد و نگه میدارد.در برخی تفاسیر آمده که خداوند علم خود را توسعه میدهد. خداوند خود علم مطلق است و نیاز ندارد علم را یاد بگیرد.


بنابراین ترجمه آیه میتواند این چنین باشد.


خدا است که معبودی جز او نیست زنده جاودان است که زمان او را فرا نمیگیرد و نه خواب، هر آنچه در جو زمین و زمین است به او تعلق دارد کسی بدون اجازه او شفاعت در پیشگاهش نمی برد وهر چه در حال و گذشته آنان است را میداند و کسی به چیزی از علم او احاطه نمی یابد مگر به خواست او، محدوده قلمرو کیهان را همچنان توسعه میدهد ونگه دارنده آن است و اوعلی العظیم است.

سید محمد تقوی اهرمی ششم آذر ماه 1398

 

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه کردن

لیست آخرین مقاله های اضافه شده

امارگیر سایت